کدهای حک‌شده روی طلا و جواهر؛ راهنمای کامل تشخیص اصالت، عیار و روکش

انگ یا کد شناسایی طلا می‌تواند عیار، محل ساخت، کارگاه سازنده و حتی روکش بودن یا نبودن طلا را مشخص کند. در این راهنمای کامل، مهم‌ترین کدهای حک‌شده روی طلا و جواهر را ساده، دقیق و کاربردی یاد می‌گیرید.

زمان مطالعه: ۸ دقیقه به‌روزرسانی: ۱۴۰۴/۱۰/۱۰

نمونه‌ای از حکاکی کد شناسایی روی طلا

خلاصه سریع

کد حک‌شده روی طلا، «شناسنامه» قطعه است و به تشخیص اصالت کمک می‌کند.
کدها معمولاً شامل نشانه شهر/کارگاه + عیار (مثل 750 یا 18K) هستند.
علامت‌هایی مثل GP/HGP/GEP یعنی محصول روکش طلاست، نه طلای خالص.
فاکتور رسمی، مهم‌ترین سند شما برای خرید مطمئن است.

اگر اهل خرید طلا یا زیورآلات باشید، احتمالاً نوشته‌های ریز یا حکاکی‌هایی را روی انگشتر، دستبند یا پلاک دیده‌اید. این نشانه‌ها تزئینی نیستند؛ به آن‌ها انگ طلا یا کد شناسایی طلا می‌گویند و معمولاً اطلاعاتی مثل عیار طلا، محل ساخت و کارگاه سازنده را مشخص می‌کنند.

این کدها برای خریدار مثل یک راهنمای سریع عمل می‌کنند: قبل از هر تست یا بررسی تخصصی، با نگاه کردن به کد می‌توانید حدس بزنید قطعه با چه عیاری ساخته شده و آیا اصل است یا صرفاً روکش دارد. البته کد به‌تنهایی کافی نیست؛ اما در کنار فاکتور و اعتبار فروشنده، خرید را امن‌تر می‌کند.

نکته مهم: نبود کد الزاماً به معنی تقلبی بودن نیست، اما یک زنگ خطر جدی است و باید با دقت بیشتری بررسی کنید.

کد شهر و کارگاه سازنده طلا

در بسیاری از موارد، کدها ترکیبی از یک حرف و چند عدد هستند؛ حرف اول می‌تواند نشان‌دهنده شهر سازنده باشد و اعداد، کد ثبت‌شده کارگاه. این مدل کدگذاری باعث می‌شود منشأ ساخت مشخص باشد و در صورت نیاز، مسیر پیگیری روشن‌تر شود.

T: ساخت تهران
E: ساخت اصفهان
M: ساخت مشهد
S: ساخت شیراز (در برخی مدل‌های کدگذاری)

مثال: اگر روی قطعه‌ای کد T488 را دیدید، یعنی در تهران ساخته شده و ۴۸۸ کد مربوط به کارگاه سازنده است. گاهی کنار این کد، عدد عیار (مثل 750) هم دیده می‌شود که اطلاعات را کامل‌تر می‌کند.

جدول عیارهای رایج طلا و معادل عددی

عیار عددی یعنی خلوص بر حسب هزار (مثلاً 750 یعنی 75٪).

عیار (K)	عیار عددی (در هزار)	درصد خلوص	توضیح / کاربرد رایج
24 عیار	999 یا 1000	99.9٪ – 100٪	طلای خالص، مناسب شمش و سکه
22 عیار	916	91.6٪	رایج در برخی سکه‌ها
21 عیار	875	87.5٪	رایج در برخی کشورهای خاورمیانه
18 عیار	750	75٪	رایج‌ترین عیار زیورآلات در ایران
14 عیار	585	58.5٪	رایج در اروپا و آمریکا
12 عیار	500	50٪	کاربرد محدود
10 عیار	417	41.7٪	حداقل عیار مجاز در برخی کشورها
9 عیار	375	37.5٪	رایج در انگلستان
8 عیار	333	33.3٪	کم‌کاربرد
6 عیار	250	25٪	کاربرد صنعتی/آلیاژی (کم)

بررسی دقیق‌تر کدهای روی طلا (قدم به قدم)

۱) عیار طلا (Karat یا K)

رایج‌ترین چیزی که روی طلا می‌بینید، عدد کنار حرف K است. این عدد نشان می‌دهد چند «قسمت از ۲۴ قسمت» آلیاژ، طلاست. برای مثال ۱۸K یعنی ۱۸ قسمت از ۲۴ قسمت، طلاست.

24K: طلای ۹۹.۹٪ خالص (نرم و مناسب سرمایه‌گذاری/سکه)
18K: ۷۵٪ طلا (رایج‌ترین عیار در ایران)
14K: ۵۸.۵٪ طلا (رایج در اروپا و آمریکا)
12K: ۵۰٪ طلا
10K: ۴۱.۷٪ طلا (حداقل عیار قابل‌قبول در برخی بازارها)

یادت باشه: در ایران معمولاً طلای ۱۸ عیار با عدد 750 هم نشان داده می‌شود.

۲) عدد خلوص بدون حرف K (مثل 750 یا 585)

در بسیاری از کشورها و حتی روی برخی مصنوعات، ممکن است فقط عدد خلوص حک شود. این عدد معمولاً «در هزار» است و سریع‌تر از K قابل‌تشخیص است.

750 → ۱۸ عیار
585 → ۱۴ عیار
417 → ۱۰ عیار
916 → ۲۲ عیار
999 → ۲۴ عیار (تقریباً خالص)

۳) تفاوت کدهای طلا، نقره و پلاتین

خیلی‌ها با دیدن عدد 925 فکر می‌کنند طلاست، درحالی‌که 925 کد نقره است. برای جلوگیری از اشتباه، جدول زیر کمک‌کننده است.

فلز	کدهای رایج
طلا	375، 500، 583/585، 750، 916، 958، 999
نقره	800، 830، 875، 925، 960، 999
پلاتین	850، 900، 950، 999

۴) کدهای روکش طلا (Gold Plated Codes)

اگر علائم زیر را دیدید، محصول طلای خالص نیست و فقط روکش طلا دارد. این نوع کالاها معمولاً برای استفاده روزمره یا مد مناسب‌اند، اما ارزش ذوب و سرمایه‌گذاری ندارند.

GP = Gold Plated (روکش طلا)
HGP = Heavy Gold Plated (روکش ضخیم‌تر)
GEP = Gold Electro Plated (روکش آبکاری الکتریکی)

۵) کد رنگ طلا

گاهی کنار عیار یا کد کارگاه، نشانه رنگ طلا هم درج می‌شود؛ مخصوصاً در بازارهای خارجی.

Y: طلای زرد (Yellow Gold)
W: طلای سفید (White Gold)
P: طلای صورتی (Pink Gold)

تفاوت حکاکی دستی و لیزری؛ کدام قابل اعتمادتر است؟

کد طلا می‌تواند به دو روش حک شود: دستی یا لیزری. حکاکی لیزری معمولاً یکنواخت‌تر، دقیق‌تر و خواناتر است و کمتر دچار سایش می‌شود. در مقابل، حکاکی دستی ممکن است ریزتر و نامنظم باشد؛ مخصوصاً در کارهای قدیمی یا دست‌ساز.

آیا کد طلا قابل جعل است؟

بله، اما جعل «حرفه‌ای» معمولاً هزینه‌بر است و بیشتر در کالاهای بی‌کیفیت یا روکش دیده می‌شود. برای همین بهتر است همیشه این ۳ نکته را کنار هم داشته باشید:

کد حک‌شده (عیار + نشانه سازنده)
فاکتور رسمی با مهر و مشخصات
خرید از فروشنده معتبر یا برند قابل پیگیری

اگر طلایی کد نداشت، چه کنیم؟

نبود کد همیشه نشانه تقلب نیست؛ برخی طلاهای قدیمی، دست‌ساز یا قطعاتی که زیاد پرداخت و تعمیر شده‌اند ممکن است کدشان کم‌رنگ یا پاک شده باشد. اما اگر کد وجود ندارد، برای اطمینان بهتر است:

از سنگ محک کمک بگیرید
تست اسید نیتریک را فقط توسط متخصص انجام دهید
وزن، ظاهر و رنگ را با نمونه‌های معتبر مقایسه کنید
حتماً فاکتور رسمی دریافت کنید

اشتباهات رایج هنگام بررسی کدهای طلا

اشتباه گرفتن عدد 925 (نقره) با طلا
نادیده گرفتن علائم روکش مثل GP و HGP
اعتماد کامل به کد بدون فاکتور
خرید از صفحات یا فروشندگان بدون نشانی و مجوز

اهمیت فاکتور طلا؛ مهم‌تر از هر کد

کد طلا به تشخیص کمک می‌کند، اما فاکتور رسمی سند قانونی شماست. فاکتور باید شامل وزن، عیار، اجرت، سود فروشنده و مشخصات فروشگاه باشد. اگر فروشنده‌ای از ارائه فاکتور طفره رفت، بهتر است با حساسیت بیشتری خرید کنید.